Geçtiğimiz yıl yayınlanan bir araştırmaya göre , fruktan sınıfına aitbir lifte yer alan inülin maddesi 60 yaş üzeri kişilerde görsel hafıza ve öğrenmeyi iyileştirebiliyor. Özellikle, Alzheimer hastalarında görülen başlangıç semptomlarından olan hafızanın zayıflamasına karşın, barsak mikrobiyomunun iyileştirilmesinin sanıldığından daha önemli olduğu bulundu.
İkizlerde yapılan ve kendi türünün ilk örneğin olan araştırmada, günlük protein ve prebiyotik katkılarının 60 yaş üzeri yaşlılarda hafızayı iyileştirebileceği bulundu. Prebiyotikler, bağırsak mikroplarımızı uyarmaya yardımcı olan sindirilemeyen tüketim maddeleridir.
Takviyelerden biri, fruktan sınıfına ait bir diyet lifi olan inülin idi. Diğeri ise, genellikle doğal düşük kalorili tatlandırıcı olarak kullanılan bir bitki karbonhidratı olan fruktooligosakkarit (FOS) idi.
Bu takviyelerin yaşlanan beyni nasıl etkilediğini araştırmak için, King’s College London’daki araştırmacılar, en azından 60 yaş ve üstü olan 36 ikiz çifti çalışmaya dahil etti.
Her ikiz çifti rastgele iki gruba ayrıldı: bir ikiz, protein tozuna karıştırılmış prebiyotik alırken, diğeri plasebo tozu aldı.
Bilmeden inülin veya FOS alan ikizler, üç ay sonra yapılan bilişsel testte genellikle daha yüksek puanlar aldı. Dahası, günlük lif takviyeleri ikizler arasında bağırsak mikrobiyomunda ince değişikliklerle bağlantılıydı.
Örneğin, yararlı Bifidobacterium, inülin veya FOS alanlarda daha bol miktarda bulunuyordu.
Fareler üzerinde yapılan çalışmalar, Bifidobacterium’un bağırsak-beyin bağlantılarını düzenleyerek bilişsel bozuklukları azalttığını göstermektedir.
“Sadece 12 hafta içinde bu değişiklikleri görmekten heyecan duyuyoruz. Bu, yaşlanan nüfusumuzun beyin sağlığını ve hafızasını geliştirmek için büyük umut vaat ediyor. Bağırsak-beyin ekseninin sırlarını ortaya çıkarmak, daha uzun süre daha sağlıklı yaşamak için yeni yaklaşımlar sunabilir, ” dedi King’s College London’da geriatri araştırmacısı olan Mary Ni Lochlainn.
King’s College, Birleşik Krallık’ın en büyük yetişkin ikiz kayıt merkezine ev sahipliği yapmaktadır ve ikiz çalışmaları, genetik ve çevrenin insan sağlığı üzerindeki etkilerini ayırt etmek açısından çok değerlidir.
Kemirgenler üzerinde yapılan geçmiş çalışmalar, inülin ve FOS gibi yüksek lifli takviyelerin kolon mikrobiyomunu “besleyerek” “iyi” bakterilerin çoğalmasını sağladığını göstermektedir. Bu bakteriyel aktörlerin bazıları, hem farelerde hem de insanlarda bilişsel işlevlerin iyileşmesiyle de bağlantılıdır.
Bağırsak ve beyin arasındaki yakın ilişkinin kanıtları her geçen yıl artmaktadır. Bazı uzmanlar, sonuçlardan o kadar eminler ki, bağırsağı vücudun “ikinci beyni” olarak adlandırıyorlar.
Ancak bu iki sinir sisteminin birlikte çalışma şekli hala bir gizem olarak kalmaktadır.
Çalışmada İkizler Kullanıldı
KCL’de yapılan ikiz çalışması, belirli ‘beyin gıdalarını’ tüketmenin bilişsel gerilemeyi tedavi etmek için umut verici bir yol olabileceğini ima ederek, önemli besinlerin bu gerilemenin ilerlemesini yavaşlatabileceğini öne süren araştırmalara katkıda bulunuyor.
KCL’de geriatri uzmanı Claire Steves, “Ucuz ve reçetesiz satılan bu bitki lifleri, (Malesef ülkemizde ücretli) bu ekonomik sıkıntılı zamanlarda geniş bir kitleye fayda sağlayabilir. Ayrıca güvenli ve kabul edilebilirler” dedi. Bir sonraki görevimiz, bu etkilerin daha uzun süreler boyunca ve daha geniş insan gruplarında da devam edip etmediğini görmek,” diyor.
Prebiyotikler, yaşlanan beyinde hafıza ve işlem süresi gibi bilişsel işlevlerin bazı yönlerini iyileştiriyor gibi görünse de, çalışma önemli fiziksel faydalar tespit etmedi.
İnülin ve FOS kas-iskelet sisteminin korunmasında önemli faktörler olmasına rağmen, yüksek lifli takviyeler alan yaşlanan ikizlerde kas kaybında iyileşme görülmedi.
Mevcut deneye katılan ikizlerin çoğu kadındı ve araştırmacılar bulgularında cinsiyet farklılıklarını düzeltseler de, KCL’nin ikiz kohortunda bazı seçim önyargıları olabileceğini kabul ediyorlar.
Bununla birlikte, kadınlar Alzheimer hastalığına daha yatkındır ve bu tür çalışmalar, bilişsel gerilemenin her zaman bir beyin hastalığı olmadığı, dış faktörlerin de rol oynayabileceği yönündeki yeni ortaya çıkan görüşü desteklemektedir.
Yakın zamanda Lancet Demans Komisyonu, Alzheimer riskinin yüzde 7’sinin, vücutta kolesterol ve yağ asitlerini taşıyan düşük yoğunluklu lipoproteinin orta yaşta yüksek seviyelerine atfedilebileceğini tahmin etti.
King’s College London’daki araştırmacılar tarafından yürütülen 2025 tarihli bir çalışmaya göre, bu risk faktörü kadınların erkeklere göre iki kat daha fazla Alzheimer hastalığına yakalanma nedenini açıklayabilir.
Ayrıca bu yıl, araştırmacılar insanlarda ve farelerde bağırsak bakterilerinde Bifidobacterium’un Akkermansia’ya oranının düşük olmasının multipl skleroz ile bağlantılı olduğunu ve bu dengesizliğin daha şiddetli hastalıklarla da ilişkili olduğunu bildirdi.
Bağırsak, bağışıklık sistemi ve merkezi sinir sistemi dahil olmak üzere vücudun birçok “işlevinde” rol oynar. Mikrobiyomuna belirli prebiyotikler ve probiyotikler vermek, çok sayıda hastalık ve rahatsızlığın tedavisine kapı açabilir.
Çalışma Nature Communications dergisinde yayımlandı .
Kaynak: https://www.sciencealert.com/cheap-daily-supplement-appears-to-boost-brain-function-in-older-adults
