Yeni yapılan bir çalışmaya göre, kadınlar çoklu görevleri yaparken, erkeklere göre daha kolay konuşabiliyor. Yani erkekler birden çok iş yaparken, genelde konuşmamayı tercih ediyorlar. İşte bu yeni psikolojik araştırma erkeklerin çoklu görevleri yapmada, kadınlara göre biraz da zayıf olduğunu gösterebilir.
Bir kişi, bunalmış gibi görünmeden yemek pişirmeye devam edebilir, bilgi arayabilir ve görsel bir görevi takip edebilir. Ancak bir sohbet sırasında yanıt vermeyi keserse, diğerleri onun kontrolünü kaybettiğini hemen varsayabilir.
Bu sosyal işaret, çoklu görevle ilgili yaygın bir klişeyi açıklamaya yardımcı olabilir. Günlük yaşamın çakışan taleplerini yansıtacak şekilde tasarlanan bir çalışmada, erkekler ve kadınlar çoğu görevde benzer performans gösterdi. En belirgin fark, erkeklerin sohbeti yarıda bırakma eğiliminde olmalarıydı.
Çoklu görev, tek bir zihinsel beceri değildir. Dikkatin bölünmesini, faaliyetler arasında hızla geçiş yapmayı, tamamlanmamış hedefleri hatırlamayı ve hangi talebin öncelikli olması gerektiğine karar vermeyi içerebilir. Farklı deneyler bu yeteneklerin farklı kombinasyonlarını test ettiğinden, erkeklerle kadınları karşılaştıran önceki araştırmalar karışık sonuçlar vermiştir.
Kadınlar genellikle doğuştan çoklu görevde daha başarılı olarak tanımlansa da, araştırmalar genellikle cinsiyetler arasında sadece küçük veya tutarsız farklılıklar bulmuştur. André ve Diana Szameitat (sırasıyla Londra Brunel Üniversitesi ve Londra Üniversitesi City St George’s’tan), daha gerçekçi bir testin daha net bir örüntü ortaya çıkarabileceğini incelemek üzere çalışmaya başladılar.
Daha Gerçekçi Bir Çoklu Görev Testi
Psychological Research dergisinde yayınlanan çalışmada araştırmacılar, beş eşzamanlı talebin etrafında şekillendirilmiş bir deneyi anlatmaktadır. Tek bir laboratuvar görevine dayanmak yerine, laboratuvar dışında çoklu görev yaparken sıklıkla karşılaşılan kesintileri, birbiriyle çakışan öncelikleri ve sosyal baskıyı yansıtmayı amaçlayan bir ortam oluşturdular.
Birinci çalışmaya 41 erkek ve 37 kadın katıldı. Katılımcılar mutfak ortamında bir tarifi uyguladılar, bir telefon numarasını aradılar, sayıları ve harfleri eşleştirdiler, bir slayt gösterisindeki kelimeleri takip ettiler ve de bir sohbete katıldılar.
Her 20 saniyede bir, bir soruya cevap vermeleri bekleniyordu. Örnek bir soru şuydu: “Tüm paranızı ve değerli eşyalarınızı mı, yoksa şimdiye kadar çektiğiniz tüm fotoğrafları mı kaybetmeyi tercih edersiniz ve neden?”
Fark, Genel Yeteneklerde Değil
Erkekler ve kadınlar, tarif hazırlama, arama, eşleştirme ve kelime izleme görevlerinde benzer sonuçlar elde etti. Sohbet etme görevi ise bir istisnaydı.
Erkekler, kadınlara kıyasla iki katından fazla sıklıkta yanıt veremedi. Ancak, cevap verdiklerinde, yanıt hızları ve cevap kaliteleri kadın katılımcılarınkiyle karşılaştırılabilir düzeydeydi.
Çalışma, erkeklerin genel olarak çoklu görevlerde daha kötü olduklarını veya iyi yanıtlar oluşturmada daha az yetenekli olduklarını göstermedi. Çalışma, dikkat için rekabet eden birkaç talep olduğunda, erkeklerin sosyal görevi öncelik sırasında daha aşağıya indirme olasılığının daha yüksek olduğunu gösterdi.
Sohbet Neden Genel İzlenimi Şekillendirebilir?
Sohbet, alışılmadık derecede göze çarpar. Bir arama görevinde gözden kaçan bir görsel ipucu veya kısa bir gecikme fark edilmeyebilir, ancak bir etkileşim sırasında sessizlik hemen göze çarpar. Gerçek hayatta bu durum, bir kişinin diğer alanlarda performansı güçlü olsa bile, sohbetten kopmasının dikkatinin dağınık, aşırı yüklenmiş veya durumla iyi başa çıkamıyor olduğunun kanıtı gibi görünmesine neden olabilir.
Dışarıdan gözlemcilerin bu tür bir izlenim oluşturup oluşturmayacağını test etmek için araştırmacılar, ne tür farklılıklar beklemeleri gerektiği konusunda bilgilendirilmemiş 160 kişinin katıldığı ikinci bir çalışma yürüttü. Gözlemciler, katılımcıların videolarını izlediler ve durumla ne kadar iyi başa çıktıklarını değerlendirdiler.
Erkek katılımcılar daha olumsuz değerlendirildi. Gözlemciler, erkekleri daha az kontrol sahibi, daha az etkili, daha az dikkatli, daha az mutlu ve çaba göstermeye daha az istekli olarak gördüler. Ayrıca, erkekler bu görevi kadınlara kıyasla daha az keyifli buluyor gibi görünüyordu.
Bu değerlendirmeler, insanların karmaşık performansları değerlendirirken sosyal duyarlılığı bir kısayol olarak kullanabileceğini göstermektedir. Konuşmaya devam eden biri sakin ve yetkin görünebilirken, sessizleşen biri bunalmış gibi görünebilir; oysa her ikisi de diğer talepleri eşit derecede iyi idare ediyor olsa da bu muhabbet nedeniyle böyle gözükebilir.
Yazarlar, kadınların ortalama olarak sosyal durumlarda iletişimi sürdürme eğilimlerinin daha yüksek olabileceğini öne sürmektedir. Deney, bu örüntünün neden ortaya çıktığını doğrudan test etmediğinden, açıklama geçici nitelikte kalmaktadır.
Bulgular, kadınlar arasında konuşma davranışına yönelik ortalama olarak daha güçlü eğilimler olduğunu öne süren evrimsel açıklamalarla da tutarlıdır. Ancak sonuçlar, bu farkın sosyal beklentilerden, öğrenilmiş davranışlardan, kişisel önceliklerden, evrimsel etkilerden mi yoksa başka bir faktörden mi kaynaklandığını kesin olarak ortaya koymamaktadır.
Çalışma ayrıca her erkeğin veya kadının aynı şekilde davrandığını da gösterememektedir. Çalışma, test edilen gruplar içindeki ortalama bir farkı ortaya koymaktadır; her iki cinsiyet için de geçerli evrensel bir kural değil.
Bir Stereotip Nasıl Yerleşebilir?
Bulgular, kadınların genel olarak çoklu görevlerde daha başarılı olduğunu ima etmemektedir. Aksine, tek bir gözle görülür davranış, başkalarının genel performansı nasıl değerlendirdiğini büyük ölçüde şekillendirebilir.
Kadınlar diğer görevleri yerine getirirken bir sohbeti sürdürme eğilimindeyse, daha sakin, daha ilgili ve daha yetenekli görünebilirler. Zamanla bu gözle görülür fark, objektif performans sonuçları aksini gösterse bile, kadınların çoklu görevlerde daha başarılı olduğu yönündeki yaygın inanca katkıda bulunabilir.
Referans: “Men talk less than women during multitasking” by André J. Szameitat and Diana P. Szameitat, 15 May 2026, Psychological Research.
DOI: 10.1007/s00426-026-02279-5
