Genelde vücudumuzdaki yağlar görünüşü bozduğundan, olmasa daha iyi diye düşünülür. İşte bilim insanları artık yağ dokusu yani adipoz dokunun, enerji depolamadan, hormon üretimine ve de metabolizmanın düzenlenmesine kadar bir çok işlevi olduğunu ortaya çıkardı.
Aşırı yağ, diyabet, kalp hastalığı ve diğer sağlık problemlerinin ortaya çıkma riskini artırabilir. Fakat bunun tam tersi de tehlikeli olabilir. Ailesel kısmi lipodistrofi tip 2 (FPLD2) gibi nadir görülen genetik ve otoimmün hastalıklarda, anormal yağ kaybı ve dengesiz yağ dağılımı da diyabete ve diğer metabolik hastalıklara yol açabilir.
Metabolizma, Endokrinoloji ve Diyabet Anabilim Dalı’nda klinisyen ve Prof. Dr. Elif Oral, kariyerinin büyük bir bölümünü bu görünürdeki çelişkiyi anlamaya çalışarak geçirmiştir. Amacı, patolojik yağ kaybının metabolizmaya neden zarar verdiğini ortaya çıkarmak ve lipodistrofi sendromları olan kişiler için tedavi seçeneklerini iyileştirmektir.
FPLD2 hastalarıyla çalışan Oral, Moleküler ve Bütünleştirici Fizyoloji Profesörü Ormond MacDougald, Ph.D., yüksek lisans öğrencisi araştırmacı Jessica Maung, Ph.D. ve büyük bir ekip bilim insanı bir araya gelerek, hastalıklı yağ dokusunun içinde neler olup bittiğini araştırdı.
Maung, “Basit bir açıklama, tüm yağ hücrelerinde (adipositlerde) gerçekten felaket niteliğinde olayların meydana geldiğidir,” dedi.
Bu süreci incelemek için araştırmacılar, özellikle adipositlerde lamin A/C genini devre dışı bırakabilecekleri bir fare modeli geliştirdiler. Bu, FPLD2 hastalarında mutasyona uğrayan genin aynısıdır.
Yağ Hücreleri Normal İşlevlerini Kaybediyor
Araştırmacılar, hem hayvan modellerini hem de hastalar tarafından bağışlanan dokuları incelediler. Yağ hücrelerinin lipitleri düzgün bir şekilde işleyip depolamasını engelleyen önemli gen aktivitesi değişiklikleri tespit ettiler.
Aynı zamanda, yağ dokusu içindeki adipositler ve bağışıklık hücreleri iltihaplanmaya yatkın bir duruma geçti. Yağ hücrelerinin içindeki mitokondri de normal şekilde çalışmayı durdurdu. Mitokondri, hücreler için enerji üretilmesine yardımcı olur; bu nedenle işlev bozukluğu, hücre sağlığı üzerinde geniş kapsamlı etkilere yol açabilir.
Maung, “Tüm bu etkiler bir araya gelerek, dokunun gerçekten sağlıksız hale gelmesi ve sonunda yok olması için mükemmel bir ortam yaratıyor,” dedi.
Sağlıklı Yağ Neden Metabolizmayı Korur?
Sağlıklı yağ dokusu kaybedildiğinde, vücut artık lipitleri yönetemez veya metabolik hormonları olağan şekilde salgılayamaz. Bu bozulma, diyabet ve yağlı karaciğer hastalığı gibi ciddi rahatsızlıklara yol açabilir.
Oral, “Bu durum, metabolizmayı sağlam ve işlevsel tutmada sağlıklı yağların önemini gerçekten vurguluyor. İnsanlar Tip 2 diyabeti beta hücrelerinin bir hastalığı olarak görür, ancak aslında bu aynı zamanda yağ hücrelerinin de bir hastalığıdır,” diyor.
Beta hücreleri, pankreasta insülin üreten hücrelerdir. Diyabette merkezi bir rol oynasalar da, yeni bulgular yağ hücrelerinin de normal kan şekeri kontrolünün ve metabolik sağlığın korunmasında derin bir rol oynadığını göstermektedir.
Gelecekteki Tedaviler İçin Yeni Hedefler
Araştırmacılar, bulgularının yeni terapötik hedefler ortaya koymasını umuyor. Olası çözümlerden biri, yağ dokusunun bozulmadan önce korunması, yağ hücrelerinin yok olmasını önlenmesi ve hastalığın neden olduğu metabolik hasarın azaltılmasıdır.
Bu çalışma aynı zamanda laboratuvar bilim insanları, klinisyenler ve hastalar arasındaki yakın işbirliğinin önemini de vurgulamaktadır.
MacDougald, “Bence bu çalışma, translasyonel klinik araştırmacı ile temel bilim fizyologu arasındaki işbirliğinin olağanüstü bir örneğidir. Ayrıca, hasta popülasyonunun önemini, tedavilerin geliştirilmesine katılımlarını ve hastalıklarını anlamaya yönelik adanmışlıklarını ne kadar vurgulasak azdır,” diyor.
Çalışmanın diğer yazarları arasında Rebecca L. Schill, Akira Nishii, Maria Foss de Freitas, Bonje N. Obua, Marcus Nygård, Maria D. Mendez-Casillas, Isabel D.K. Hermsmeyer, Donatella Gilio, Özge Besci, Yang Chen, Brian Desrosiers, Rose E. Adler, Anabela D. Gomes, Merve Çelik Güler, Hiroyuki Mori, Romina M. Uranga, Ziru Li, Hadla Hariri, Liping Zhang, Anderson de Paula Souza, Keegan S. Hoose, Kenneth T. Lewis, Taryn A. Hetrick, Paul Cederna, Carey N. Lumeng ve Susanne Mandrup yer almaktadır.
Kaynak:
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/07/260726015259.htm
Referans:
Jessica N. Maung, Rebecca L. Schill, Akira Nishii, Maria Foss de Freitas, Bonje N. Obua, Marcus Nygård, Maria D. Mendez-Casillas, Isabel D.K. Hermsmeyer, Donatella Gilio, Ozge Besci, Yang Chen, Brian Desrosiers, Rose E. Adler, Anabela D. Gomes, Merve Celik Guler, Hiroyuki Mori, Romina M. Uranga, Ziru Li, Hadla Hariri, Liping Zhang, Anderson de Paula Souza, Keegan S. Hoose, Kenneth T. Lewis, Taryn A. Hetrick, Paul Cederna, Carey N. Lumeng, Susanne Mandrup, Elif A. Oral, Ormond A. MacDougald. Altered lipid metabolism and inflammatory programs associate with adipocyte loss in familial partial lipodystrophy 2. Journal of Clinical Investigation, 2025; 136 (1) DOI: 10.1172/JCI198387
