CERN’den bilim insanları, dünyanın ilk antimadde taşıma sistemiyle başarılı bir şekilde antiprotonları taşımayı başardıklarını açıkladı. CERN’de 10 km boyunca antimadde tuzağı içeren bir kamyonla taşıyarak fizik dünyasında önemli bir adıma imza attı. 92 antiproton başarıyla taşındı.
CERN bilim insanları 24 Mart 2026 Salı günü, gelecekte Avrupa genelindeki araştırma laboratuvarlarına tedarik sağlamak amacıyla, dünyanın ilk antimadde nakil sistemini başarıyla test ederek, antiprotonları karayoluyla taşımak gibi eşi benzeri görülmemiş bir başarıya imza attılar.
Kamyonla 10 km boyunca antimaddeleri taşıdıktan sonra; “Parçacıklar geri döndü… işte bir bu bir başarıdır,” dedi CERN fizikçisi Stefan Ulmer,
Bu mesafe çok uzun gibi görünmeyebilir, ancak evrendeki madde ve antimadde arasındaki asimetriyi araştıran CERN’in BASE deneyinin sözcüsü Ulmer, bunun “yeni bir dönemin başlangıç noktası” olduğunu söyledi.
Görünür madde ve onun gizemli ikizi antimaddenin, yükleri ve manyetik özellikleri tersine çevrilmiş olması dışında neredeyse aynı olduğuna inanılıyor.
Bilim adamları bugün hâlâ, Büyük Patlama’nın eşit miktarda madde ve antimadde yaratmış olması gerekirken, evrenimizde neden antimaddeden çok daha fazla madde bulunduğunu merak ediyorlar.
Antimadde, maddeyle temas ettiğinde yok olur ve enerjik parçacıkların parlamasıyla ortadan kaybolur . Bu nedenle antimadde parçacıklarını hareket ettirmek büyük bir zorluktur – ancak bu zorluk artık aşılmış gibi görünüyor.
Antimadde Fabrikası
“Bu harika!” dedi CERN’in “antimadde fabrikası” olarak adlandırılan tesisinin teknik koordinatörü Francois Butin; burası, dünyada antiprotonların üretilebildiği, depolanabildiği ve incelenebildiği tek yerdir.
“Bu, pek çok yeni olasılığın kapısını aralıyor,” diye konuştu AFP’ye.
Antimadde fabrikasındaki parçacık hızlandırıcısı ve yavaşlatıcısı, ölçümleri etkileyen dalgalanmalara neden olarak ölçümlerin hassasiyetini sınırlıyor.
Bu sorunu aşmak için bilim insanları, antiprotonları özel bir iyon tuzağında hapsetmenin bir yolunu buldular. Bu sayede antiprotonlar, daha yüksek hassasiyetle araştırılabilecekleri daha sakin tesislere aktarılabiliyor.
Ulmer, “Doğanın temel simetrileri hakkında bir şeyler anlamak istiyoruz ve bu deneyleri hızlandırıcı tesisinin dışında yaparsak, 100 ila 1.000 kat daha iyi ölçümler yapabileceğimizi biliyoruz,” dedi.
Dünyanın ilk antimadde nakli denemesine hazırlanmak için, 92 antiprotonluk bir bulut yakalandı ve taşınabilir bir kriyojenik Penning tuzağında depolandı.
Antiprotonlar, hızlarını yavaşlatmak için 8,2 Kelvin veya -268 Santigrat dereceye kadar soğutulurken, güçlü bir vakum sistemi, tuzaktaki artık gazla çarpışarak yok olmalarını önledi.
Çok Büyük Bir Başarı
Baret takmış düzinelerce CERN bilim insanı, 850 kilogramlık tuzağı barındıran ve büyük bir dosya dolabına benzeyen yapının devasa sarı bir tavan vinciyle dikkatle kaldırılıp laboratuvarın içinden taşınmasını izlemek üzere antimadde fabrikasında toplandığında, gerginlik doruk noktasına ulaşmıştı.
Bu hassas manevraları daha önce prova etmişlerdi, ancak ardından çığır açan adım geldi: devasa kutuyu bir açık kasa kamyona yüklemek ve bir tur attırmak.
CERN’in deneysel fizik bölümünde güvenlikten sorumlu Marcus Jankowski, AFP’ye “En kritik kısım yolda, çünkü orada ek titreşimler oluyor” dedi.
Yanlarında “Antimatter in Motion” (Hareket Halinde Antimadde) yazan ve yanlarında yanıp sönen ışıkları olan sarı bir minibüs ve kırmızı bir araba eşliğinde kamyon, CERN kampüsünden yavaşça geçti.
Ulmer, arabasıyla arkadan takip ederken, telefonundaki monitörde antimaddenin hayati belirtilerini gösteren ekrana sürekli göz attı. Bu ekranda, antiprotonların titreştiği karakteristik frekans, iki tepe noktasından oluşan M şeklinde bir grafik oluşturuyordu.
Tepe noktalarının yüksekliği, tuzaktaki antiproton sayısını gösterdiğini açıklayan Ulmer, şeklin tek bir tepe noktasına dönüşmesi halinde bunun antiprotonların yok olduğu anlamına geleceği konusunda uyarıda bulundu.
Yolculuk sırasında şekil biraz değişmiş gibi göründü, ancak Ulmer daha sonra bunun dedektörün rezonans frekansının birkaç hertz kaymış olmasından kaynaklandığını açıkladı.
“Her şey sorunsuz gitti… Bu çok büyük bir başarı.”
CERN, nihayetinde Almanya’da arabayla sekiz saat uzaklıktaki Düsseldorf’taki özel hassas laboratuvarından başlayarak, Avrupa genelindeki çeşitli laboratuvarlara antiprotonlar göndermeyi hedefliyor.
“Bu, tuzağın süperiletken mıknatısını o kadar uzun süre 8,2 K’nin altındaki bir sıcaklıkta tutmamız gerektiği anlamına geliyor.” BASE-STEP deneyinin başkanı Christian Smorra, olarak açıklıyor.
“Ona göre en büyük zorluk, antimaddenin varış noktasına ulaştığı anda ortaya çıkacak: antiprotonları yok olmadan deneye aktarmak”. Antimadde aynı zamanda çok büyük bir enerji kaynağı olabilir. Bu nedenle bir şehirden diğerine taşınarak aktarılması enerji transferi açısından büyük önem taşıyor
https://www.sciencealert.com/worlds-first-antimatter-delivery-by-truck-signals-a-new-era-in-physics
