Yeni bir bilimsel araştırmaya göre plastik PET şişeler, Parkinson ilacı L-DOPA’ya dönüştürülebilecek. Bakteriler kullanılarak, PET şişeler bozunarak, Parkinson ilacına dönüştürülebiliyor.
Plastik şişeler nasıl ilaca dönüşüyor?
Edinburgh Üniversitesi’ndeki bilim insanları, gıda ve içecek ambalajlarında yaygın olarak kullanılan bir plastik türü olan polietilen tereftalatı (PET) L-DOPA’ya dönüştürmek için E. coli bakterisini genetik olarak değiştirdi. Bu süreçte, her yıl yaklaşık 50 milyon ton üretilen PET atıklarının önce tereftalik asidin kimyasal yapı taşlarına ayrıştırılması gerekiyor. Ardından, tereftalik asit molekülleri, genetik olarak değiştirilmiş bakteriler tarafından bir dizi biyolojik reaksiyonla L-DOPA’ya dönüştürülüyor.
Ekip, L-DOPA üretimi için bu yeni tekniğin, sınırlı fosil yakıtların kullanımına dayanan geleneksel ilaç üretim yöntemlerinden daha sürdürülebilir olduğunu belirtiyor.
Geri dönüşüm zorlukları ve yeni fırsatlar
Ekip, petrol ve gaz gibi yenilenemeyen malzemelerden elde edilen, sağlam ve hafif bir plastik olan PET’i geri dönüştürmek için yeni yöntemlere acil ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Mevcut geri dönüşüm süreçleri çok verimli değil ve hala dünya çapında plastik kirliliğine katkıda bulunuyor.
Ekip, bu gelişme sayesinde çöp sahalarına, yakma tesislerine veya çevre kirliliğine yol açacak olan plastik atıklardaki değerli karbonu yeniden kullanmanın sürdürülebilir bir yolunu sunduğunu belirtiyor.
Ekip, bunun sadece ilaçların değil, aroma maddeleri, koku maddeleri, kozmetik ürünleri ve endüstriyel kimyasallar dahil olmak üzere geniş bir ürün yelpazesini üretmek için biyo-upcycling endüstrisinin büyümesine zemin hazırlayabileceğini ekliyor.
Gelecekte Yeni Yöntemler Geliştirilecek
L-DOPA’nın preparatif ölçekte üretimini ve izolasyonunu kanıtlayan ekip, bundan sonra teknolojiyi endüstriyel uygulamaya doğru ilerletmeye odaklanacak. Ekip, bunun sürecin daha da optimize edilmesini, ölçeklenebilirliğinin artırılmasını ve çevresel ve ekonomik performansının daha ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmesini içereceğini belirtiyor.
Bulgular, Nature Sustainability dergisinde yayınlandı. Araştırma, endüstriyel atıkları değerli, sürdürülebilir kimyasallara ve malzemelere dönüştürerek Birleşik Krallık’taki imalat sektörünü dönüştürmeyi amaçlayan öncü bir merkezde gerçekleştirildi. 14 milyon sterlinlik Carbon-Loop Sürdürülebilir Biyoüretim Merkezi (C-Loop), UKRI’nin bir parçası olan Mühendislik ve Fizik Bilimleri Araştırma Konseyi (EPSRC) tarafından destekleniyor. Araştırma, Edinburgh Üniversitesi’nin ticarileştirme hizmeti olan Edinburgh Innovations tarafından destekleniyor.
Edinburgh Innovations’ın İnovasyon Geliştirme ve Lisanslama Direktörü Dr. Susan Bodie, “Profesör Wallace, yeni Carbon Loop Merkezi’nin bir parçası olarak endüstri ortaklarıyla birlikte atıkları değerlendirmek için yenilikçi ve sürdürülebilir mühendislik biyolojisi tekniklerini kullanan üniversitedeki birkaç öncü araştırmacıdan biridir. Bu teknikler, Birleşik Krallık ve ötesinde endüstriyel üretimde yeşil bir devrim yaratmaya yardımcı olabilir ve bizimle çalışmak isteyen şirketlerin bizimle iletişime geçmesini tavsiye ederiz,” dedi.
IBioIC’nin Etki Direktörü ve Genel Müdür Yardımcısı Dr. Liz Fletcher, “Bu proje, biyolojinin atıklar hakkındaki düşünce biçimimizi yeniden şekillendirme potansiyelini vurgulamaktadır. Plastik şişeleri Parkinson ilacına dönüştürmek, sadece yaratıcı bir geri dönüşüm fikri değil, doğa ile uyumlu süreçleri yeniden tasarlayarak gerçek dünyaya fayda sağlamanın bir yoludur. Ekip, zararlı bir malzemenin insan sağlığını iyileştiren bir şeye dönüştürülebileceğini göstererek, biyolojinin sürdürülebilir ve yüksek değerli uygulamalarının hem pratik hem de etkili olduğunu kanıtlıyor.”
UKRI EPSRC İcra Başkanı Profesör Charlotte Deane, “Bu araştırma, mühendislik biyolojisinin toplumun en acil sorunlarından bazılarını çözme konusundaki muazzam potansiyelini gösteriyor. Edinburgh Üniversitesi ekibi, atılan plastiği Parkinson hastalığı tedavisine dönüştürerek, aksi takdirde çöp sahasına gidecek veya kirliliğe neden olacak karbonun, hayatları iyileştiren yüksek değerli ürünlere nasıl dönüştürülebileceğini gösterdi. Bu, EPSRC’nin C-Loop’a yaptığı yatırımın, hem insanlara hem de gezegene fayda sağlayan yenilikçi ve sürdürülebilir üretim yaklaşımlarını nasıl mümkün kıldığının harika bir örneğidir.”
Çalışmayı yöneten Edinburgh Üniversitesi Biyolojik Bilimler Fakültesi’nden Profesör Stephen Wallace, “Bu sadece bir başlangıç gibi geliyor. Atık plastik şişelerden nörolojik hastalıklar için ilaçlar üretebiliyorsak, bu teknolojinin başka neler başarabileceğini hayal etmek heyecan verici. Plastik atıklar genellikle bir çevre sorunu olarak görülür, ancak aynı zamanda geniş ve henüz kullanılmamış bir karbon kaynağıdır. Biyolojiyi mühendislikle plastikleri hayati öneme sahip ilaçlara dönüştürerek, atık malzemelerin insan sağlığını destekleyen değerli kaynaklar olarak nasıl yeniden tasarlanabileceğini gösteriyoruz.”
Her gün yapılan yeni buluşlar sayesinde umarız gün geçtikçe büyüyen bu plastik çöplüğü, ilaç gibi faydalı malzemelere dönüştürülerek dünyanın en önemli sorunlarından birine çare olur.
Kaynak: https://phys.org/news/2026-03-plastic-bottles-parkinson-drug-bacteria.html
Araştırma Nature Sustainability (2026) dergisinde yayınlandı.
