Metanol yada diğer adıyla sahte rakı zehirlenmeleri maalesef özellikle ülkemizde oldukça yaygındır. İşte yeni geliştirilen bir teknikle, şişeyi açmadan lazer ışınıyla raman spektroskopisi kullanarak şişenin kimyasal bileşimini bulmak mümkündür. Özellikle kaçak rakılarda kullanılan etanole, metanol karıştığında körlük ve hatta ölüme neden olabilmektedir. Sadece 10 ml (2 tatlı kaşığı) kadar metanol körlük, böbrek iflasına neden olabilir. Daha fazlası ise çok sancılı bir ölüme neden olabilir.
Günlük yaşamda hepimizin karşılaştığı üç temel alkol türü vardır: alkollü içeceklerde bulunan etanol, dezenfektan ve temizlik maddesi olarak kullanılan izopropil alkol, araba cam sularında, antifriz ve çözücülerde kullanılan endüstriyel bir kimyasal olan metanol. Sadece etanol içmek güvenlidir, ancak bazı sahte üreticiler bunu metanol ile seyreltmiş olabilir. Bunun birkaç etik dışı nedeni vardır: metanol, daha yüksek bir alkol içeriği gibi görünür, içilebilir alkol gibi vergilendirilmez ve daha ucuz olduğu için kârı artırabilir.
Meşru alkol üreticileri sıkı kalite kontrolleri uygular ve tüm ürünleri, pahalı ve oldukça zaman alan kapsamlı testlerden geçer. Şişeyi açmadan ve bir numuneyi laboratuvara göndermeden bu testleri yapmak ise , İskoçya’daki St. Andrews Üniversitesi ve Güney Avustralya’daki Adelaide Üniversitesi’nden bilim insanları tarafından yapılan son keşife kadar imkansızdı.
Araştırmacılar, “bir sıvının benzersiz kimyasal parmak izi” olarak adlandırdıkları şeyi okumak için Raman spektroskopisi adlı bir teknolojiyi kullandılar.
Bir lazer ışını sıvıya yönlendirilir ve bilim insanları, ışığın yüzeye çarptığında ve sıvının moleküllerini uyardığında nasıl saçıldığını analiz eder. Bu kendine özgü desenler, sıvının kimyasal bileşimini bize gösterir.
Lazer ışınını dikkatlice şekillendirip dalga boyunu değiştirerek, araştırmacılar şişenin kendisinden kaynaklanan gürültüyü filtreleyebildiler. İşte bu nedenle, bu özel analiz yöntemi şişelerin açılmasını gerektirmiyor; bu da en büyük atılımdır.
Araştırma ekibi, viskide uluslararası kabul görmüş güvenlik standartlarının yaklaşık 10 katı daha düşük konsantrasyonlarda metanol tespit etmeyi başardı. Son derece güvenilir olmasının yanı sıra, bu teknoloji geleneksel laboratuvar testlerine göre daha ucuz ve daha hızlıdır; bu nedenle dünya çapında sahte alkole karşı gerçek bir silah haline gelebilir.
Şarap sahtekarlığının küresel sektöre her yıl milyarlarca dolarlık zarara yol açtığı göz önüne alındığında, Avustralya gibi büyük şarap üreticileri bu teknolojiden büyük fayda sağlayabilir. Ancak bu yaklaşımın, alkol üretiminin çok ötesinde devasa bir potansiyeli var. Araştırmacılar, gelecekte bu teknolojinin sahte parfümleri tespit etmek, zeytinyağındaki pestisit kirliliğini saptamak ve genel olarak tarım sektöründe daha iyi kalite kontrolü sağlamak için kullanılmasını umuyor.
Bu yeni teknoloji öncelikle gümrük kurumları, alkol üreticileri ve dağıtıcıları ile gıda güvenliği otoriteleri gibi büyük kuruluşlara yöneliktir. Sahte alkolün mağaza raflarına ulaşma riskini azaltabilse de, tüketiciler hâlâ savunmasız durumdadır. Tabi yine de ucuz alkol veya orijinal TAPDK etiketi olmayan ürünlerden kaçınmak hâlen iyi korunma yöntemi olabilir.
https://adelaide.edu.au/about/news/2026/new-laser-technology-could-help-stop-deadly-fake-alcohol
