Bir çoğumuz deney yapmayı ya da yapılan şaşırtıcı deneyleri izlemeyi sever. Bilim eğlenceli olsa da bazı deneyler gerçekten çok üzün sürebilir. Dünya’nın en uzun süren laboratuvar deneyi Avustralya Queensland Üniversitesi’nden fizikçi Thomas Parnell tarafından 1927’de başlatılan “Zift Damlaması Deneyi” neredeyse 100 yıldır sürüyor. Deney, Guinness Rekorlar Kitabı’nda “Dünya’nın en uzun süredir devam eden laboratuvar deneyi” olarak listelenmiştir. Halen bir çok insan 10. damlamayı bekliyor.
Zift çok kalın ya da diğer bir tabirle çok viskoz bir sıvıdır. Bir konide bulunan zift 1930 yılında koninin kesilmesiyle zift damlama deneyi başladı. Oda sıcaklığında zift katı gibi gözükse de sudan 100 milyar kez daha viskoz bir sıvıdır. Deney başladıktan sonra ilk damlanın behere damlaması 8 yıl sürdü.
Daha sonra, yaklaşık sekiz yılda bir damlama hızıyla damlamaya devam etti ama 1980’lerde binaya klima kurulduktan sonra yavaşladı.
Bugün, huni kesildikten 96 yıl sonra, toplamda sadece dokuz damla sızdı. Son damla ise 2014 yılında sızdı.Bilim insanları, 2020’lerde bir damla daha düşeceğini tahmin ediyorlar, ancak hala bekliyorlar.
Tüm dikkatli gözlere rağmen, hiç kimse bir damlanın doğrudan düştüğünü görmedi. Deney şu anda canlı olarak yayınlanıyor, ancak geçmişte yaşanan çeşitli aksaklıklar nedeniyle, her bir kader anı bizden kaçtı.
Parnell’den sonra, fizikçi meslektaşı John Mainstone 1961’de bakım görevini devraldı. Ne yazık ki, ikisi de kendi gözleriyle bir damlanın düştüğünü görmeden öldü.
8. Damlanın Düşüşü 12 Yıl Sürdü
Sekizinci damlanın düşmesi 12 yıldan fazla sürdü. Neden bu kadar uzun sürdüğü kimse tam olarak bilmiyordu. Belki de hunide kalan zift kütlesinin giderek azalması nedeniyle basınç düşüşünden kaynaklanıyordu.
Diğer bir açıklama ise, zift damla deneyinin yapıldığı binanın 1980’lerde yenilenmiş olması ve yeni kurulan klimanın deneyi soğutarak zifti daha viskoz hale getirdiği düşüncesiydi.
Bu hipotezi destekleyen kanıt, sekizinci damlanın fiziksel boyutuydu; bu damla, önceki damlalardan belirgin şekilde daha büyüktü.
Dokuzuncu damlanın bu bilmeceye ışık tutacağı umuluyordu, ancak dokuzuncu damla düşmeye başladığında, aşağıdaki beherde bulunan sekizinci damlanın kuyruğuna çarptı.
Deneyin seyrini değiştirmek yerine, zift damlasının ikinci sorumlusu Profesör John Mainstone, Profesör Parnell’in yarattığı haliyle zift damlasını bırakıp ne olacağını görmek en iyisi olacağını düşündü.
On yıl sonra, dokuzuncu damlanın ilk yedi damladan daha büyük ve daha yavaş düştüğü ortaya çıktı. Ancak deney koşulları değiştiği için bu, cevaplanmamış soruları çözmeye yardımcı olmadı; dokuzuncu damla, sekizinci damla tarafından destekleniyordu.
Bilimin doğası gereği, işlerin içine daha fazla çomak sokulduğu anlaşıldı. 2012’nin başında, zift damlası deneyini kaydetmek ve ziftin düşüşünü gerçekten görebilmek için bir video kamera ayarlandı ve hızlandırılmış bir video ayarlandı.
2013 ortasına gelindiğinde, dokuzuncu damlanın aslında düşmeyeceği, daha ziyade yumuşak bir iniş yapacağı anlaşıldı.
Dokuzuncu damlanın düşmeyeceğini bilmek hayal kırıklığı yaratsa da, zift damlası yine de yeni bilgiler sağlıyordu. Sekizinci damlanın sapı bükülüp kırılıyordu, hızlı çekim çekim dokuzuncu damlanın düşüşünün hızlandığını gösteriyordu ve yine de tarihte zift damlasının düşüşünü gören ilk kişi olma hedefi vardı.
Mainstone 52 yıl boyunca bekçilik yaptı. 2000 yılında, bir fırtına canlı yayını kesintiye uğrattığı için bir damlayı kaçırdı. Bir sonraki damla Nisan 2014’te damlamadan sadece birkaç ay önce vefat etti. 9. Damla 14 Kasım 2014’de 4 günlük periyotta damladı.
Fizik profesörü Andrew White, zift damlası deneyinin üçüncü ve şu anki bekçisidir ve 10 yıldan uzun süredir düşmeyen 10. damlayı beklemektedir.
Dünyanın en uzun süren laboratuvar deneyi halen sürüyor ve Queensland Üniversitesi’nde canlı yayınla damlamayı bekleyen belki de binlerce kişi var.
Aşağıda canlı yayın linkinden deneyi izleyebilirsiniz.
http://thetenthwatch.com/feed/
Kaynak: https://news.uq.edu.au/2014-11-10-explainer-pitch-drop-experiment
