Anasayfa / İlginç Bilim / Karar Verirken Seçeneklerin Fazla Olması Beynimizi Durma Noktasına Getirebilir

Karar Verirken Seçeneklerin Fazla Olması Beynimizi Durma Noktasına Getirebilir

Bilim insanları, seçeneklerin çok fazla olması durumunda karar vermenin beyinde yarattığı aşırı yüklenme etkisini görüntüledi. Ocak ayında Nature Human Behavior dergisinde yayınlanan çalışmada, beynin karar verme sürecinde aktif rol alan bölgelerin (anterior cingulate cortex ve striatum) değerlendirilen seçenek sayısına aynı oranda aktif olduğu tespit edildi.

ACC (anterior cingulate korteks)’nin beyinde herhangi bir davranışın pozitif veya negatif sonuçlarını değerlendiren bir bölge olduğu; Striatum’un da herhangi bir ödül veya ceza beklentisinin öznel değerlendirmelerinin yapıldığı bölge olduğu önceki araştırmalarda ortaya konulmuştu. Her iki bölge de interaktif bir biçimde kişinin davranışsal motivasyonlarını ve karar verme mekanizmalarını etkilediği de bilinmekte.

Deneyde fMRI(fonksiyonel manyetik rezonans) görüntüleme cihazı kullanan araştırmacılar, 19 katılımcıdan oluşan bir gruba bir tişört ve kupa bardak üzerine baskı yapabilecekleri çeşitli resimler sundu. Baskı yapmak için aralarında seçim yapabilecekleri resim sayısı arttıkça, aynı beyin bölgelerindeki aktivasyonun da arttığı gözlemlendi.

Ancak aralarında seçim yapılabilecek resim sayısı 12’nin üzerine çıktığında, bu beyin bölgelerindeki aktivasyonun giderek azaldığı gözlemlendi.

ACC ve Striatum Bölgeleri Etkileşime Giriyor

Bilim insanlarına göre bu durum bir iş yaparken beynin farklı bölgeleri arasındaki bir çeşit ‘pazarlık’ durumundan kaynaklanıyor. Deneyde elde edilen bu sonucun ACC ve Striatum bölgeleri arasındaki etkileşimin sonucunda elde edilmesi amaçlanan ödülün (baskı yapmak için olabilecek en güzel resmi seçmek) en optimal çaba ile elde edilmesi amacından kaynaklandığı düşünülüyor.

6 seçenek arasında en iyisini bulmaya harcanan çaba ile 12 seçenek arasında harcanacak olan çabanın elde edilecek ödüle ve diğer seçeneklerin kaybedilmesine değer bulunmadığında beynin sarf ettiği eforda düşüşler gözlenmesinin normal olduğu düşünülüyor.

Araştırmacılar, katılımcıların beynindeki aynı aktivite artışı ve belli bir eşikten sonra aktivite düşüşünün rastgele resimlere sadece bakmaları istendiğinde gözlemlenmediğini; yani deney sonuçlarının beynin ACC ve striatum bölgelerinin karar verme süreçleri üzerindeki birebir etkisiyle açıklanabileceğini de belirtti.

Bu deneyin sonuçlarına bağlı olarak gelecekte araştırılması planlanan konular arasında beynin zihinsel çabayı nasıl ve ne kadar ölçebildiği bulunmakta. Karar vermeden önce seçenekleri ve sonuçlarını sentezleyerek analiz etme, belirli bir yükten sonra bu süreçlere ayrılan çabayı azaltma gibi mekanizmaların iç dinamikleri araştırılabilecek diğer konular arasında.

Seçim yaparken seçenek sayısı dışında pek çok faktör (karar verenin karakteri, motivasyonu, içinde bulunulan duygu durumu, elde edilecek ödül ve bu ödüle verilen sübjektif değer vb.) olduğunu unutmamak gerekli. Bu deney sonucunda maksimum aktivasyon sınırı olarak bulunan 12 sayısı teorik ya da önsel beklentilerden ziyade post hoc gözlemlerle ortaya çıkmakta; yani mutlak bir eşik katsayısı olarak düşünülmemeli. Deneyden çıkarılabilecek asıl mesajın “beyin gücümüzü (en azından karar verme yetimizi) en etkili biçimde kullanabilmemiz için seçenekleri sınırlı tutmamız gerekliliği” olduğu düşünülebilir.

Referanslar:

-Reutskaja, E., Lindner, A., Nagel, R., Andersen, R. A., & Camerer, C. F. (2018). Choice overload reduces neural signatures of choice set value in dorsal striatum and anterior cingulate cortex. Nature Human Behaviour, 1.

https://www.nature.com/articles/s41562-018-0440-2

 

Facebook Yorumları

Hakkında Çağlayan Özdemir

ODTÜ Psikoloji Bölümü'nde lisans eğitimimi sürdürüyorum. Bir bilimsever olarak psikoloji bilimindeki gelişmeleri derleme ve çevirilerimle gercekbilim.com'da sizinle olacağım.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

1 Kilogramın Resmi Tanımı Bu Hafta Değişiyor

1 kilogramın nasıl belirlendiğini biliyor musunuz? Kilogramın resmi tanımlaması ilk olarak , 140 yıl öncesinde …

Bir yorum geldi

  1. Pingback: Karar Verirken Seçeneklerin Fazla Olması Beynimizi Durma Noktasına Getirebilir Bizsiziz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.