Bilimİklim DeğişimiYaşam Tarzı

İklim Değişikliği ile Mücadelede Döngüsel Ekonomi

İklim değişikliği günümüzde artık iklim krizi olarak değerlendiriliyor. İklim değişikliği jeopolitik konumdan ekonomilere ve gıda arzından göçe kadar her şeyi etkiliyor. Günümüzde, Dünya’da iklim değişikliğinin ciddi etkilerini hissetmeyen bir ülke bile kalmadı.

Avrupa Yeşil Mutabakatı bünyesinde hazırlanan AB Döngüsel Ekonomi Eylem Planı Mart 2020’de Avrupa Komisyonu tarafından kabul edildi. Bu plan, bütüncül politika tedbirleri ile ele alınmalı. Yatırım süreçlerini teknoloji, inovasyon ve dijitalleşme odağında Avrupa’daki gelişmeleri de takip ederek iyi değerlendirmek gerekiyor.

Geleneksel doğrusal ekonomi, büyük miktarlarda ucuz, kolay erişilebilir malzeme ve enerjiye dayanan bir “al, yap, at” ekonomik modelini kullanıyor. Sürdürülebilir bir model olmamakla birlikte artık sınıra dayandığı da açıkça görülebiliyor. Döngüsel ekonomi ise ‘al-yap-at’ düşüncesinden ziyade döngüsel sistemlere entegre ve sistemik bir değişim gerektiriyor. Böyle bir değişiklik ancak araştırmacıların, teknoloji merkezlerinin, endüstri ve KOBİ’lerin, hükümetlerin ve sivil toplumun ortak çabaları ile mümkün görünüyor.

Doğrusal EkonomiDöngüsel Ekonomi
YöntemAl-Yap-AtAzalt-Yeniden Kullan-Geri Dönüştür
OdakEko-verimlilikEko-Etkinlik
Sistem SınırlarıKısa vadeli, satın almadan satışaUzun vadeli, çoklu yaşam döngüleri
Yeniden KullanımAşağı dönüşümİleri dönüşüm, yüksek kalitede geri dönüşüm

Tablo 1. Doğrusal ve döngüsel ekonomi arasındaki fark

Bu sebeple, iklim değişikliğinin sebepleri ve sonuçları birçoğumuzun gündeminde yer alıyor. Antropojenik eylemler sonucunda atmosferdeki belli gazların miktarındaki artış, küresel iklim değişikliğine yol açıyor.

Peki Döngüsel Ekonominin Bu Süreçteki Rolü Ne?

Hammadde, ekonomi ve sera gazı ilişkisi perspektifinde döngüsel ekonomi tüm taraflar için hayati önem taşıyor. Bu sektörlerin bağlantılarını ve ilişkilerini anlayabilmek için “birinin çöpü diğerinin hazinesidir (one man’s trash is another man’s treasure)” yaklaşımı benimsemekte fayda var.

Döngüsel bir ekonomi, sistemi yenilenebilir enerjiyle güçlendirirken, mümkün olduğunda yeniden kullanan ve “tekrar üretilebilecek” ürünler tasarlayan uygulanabilir bir alternatif olmayı amaçlıyor. Kaynak yönetiminde maksimum kaynak verimliği, hem kaynak tüketimini azaltırken hem de daha az enerji tüketimiyle iklim değişikliğine neden olan etkenlerle mücadelede önemli bir rol alıyor.

Sürdürülebilir ürün politikası çerçevesinin öne çıkarılması önemli. Sürdürülebilir ürün politikası daha çok çözüm odaklı bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor. Üreticilerin, ürünlerine çevresel ayak izi göstergeleri eklemeleri pazarda geniş yankı yaratacak ve bir adım öne çıkmalarını sağlayacaktır.

Düşük Karbonlu ve Döngüsel Ekonomi Odaklı Dönüşüm

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği tarafından 2021 yılında düzenlenen ‘’VII. Sürdürülebilir Finans Forumu’’nda yapılan Türkiye’nin Düşük Karbonlu ve Döngüsel Ekonomi Odaklı Dönüşüm Çağrısı, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına giden yolda kolaylaştırıcı ve yön verici olarak değerlendiriliyor. Pandemi sonrası, daha dayanıklı bir ekonomi inşa etmek için döngüsel ekonomi modeli yeniden önümüze çıkıyor. Aslında değişim ve dönüşüm, sanayiciler için iyi imajdan öte finansal sürdürülebilirlik adına da önem arz ediyor. Pandemiyle birlikte öne çıkan yeşil iyileşme, Avrupa’nın ‘’Yeşil Mutabakat’’ yol haritası ve 2053 yılında karbon nötr kıta olma hedefi birlikte değerlendiriliyor. Yenilenebilir enerji yatırımlarının artmasının beklendiği önümüzdeki yıllarda, finansal sürdürülebilirlik stratejisini belirleyen kurum ve kuruluşların, bir adım önde olması kaçınılmaz duruyor.

Türkiye’nin Döngüsel Ekonomi Yaklaşımı

Döngüsel Ekonomi, 2019 yılından itibaren sürdürülebilirlik olarak Türkiye’de uygulanmaya başlandı. 2021 yılı başından beri pandeminin etkisi, iklim değişikliği ve kuraklıklar ve AB’nin Yeşil Mutabakatı zorunlu tutması nedeniyle bu kavram oldukça gündemde. Türkiye’de Avrupa’ya ihracat yapan firmaların çoğu döngüsel ekonomiyi benimseyen tedarikçilerinden hammadde ve malzeme alımını tercih etmeye başladı (Balbay vd 2021).

Döngüsel ekonomi uygulanabilirliği açısından Türkiye’nin SWOT analizini ele alan çalışma iç çevreden kaynaklanan güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyarken aynı zamanda dış çevreden kaynaklanan fırsat ve tehditleri tespit ediyor (Balbay vd 2021).

Güçlü YönlerZayıf Yönler
Türkiye gelişmekte olan bir ülke olması
Türkiye’de çok fazla kuruluşun bulunması
Güçlü pazara sahip olması
Döviz kuru farkının yüksek olması
Türkiye’nin turizm potansiyelinin yüksek olması
En fazla ve çeşitte endemik bitki türüne sahip olması
Atık geri dönüşümü için kullanılan piroliz teknik bilgiye sahip olması
Çıkan atıkların tür ve miktarsal dağılımının bilinmemesi
Atık analizlerinin belirlenmesine yönelik çalışmaların yetersiz olması
Yetişmiş eleman yetersizliği
Sektörde Döngüsel Ekonomi hakkında bilgi yetersizliği
Türkiye’de her yönüyle Döngüsel Ekonominin yeterince bilinmemesi
Atık ithalatının azaltılması
FırsatlarTehditler
Yeşil Mutabakat çerçevesinde Avrupa pazarı kriterlerine uygun üretimin gerçekleştirilmesi
Döngüsel ekonomi lisansüstü eğitim alternatiflerinin ortaya çıkması ·
Yeni iş imkanlarının doğması
Doğrusal ekonomi atık bertaraf maliyetini ekonomiye kazandırma
Genç iş gücü nüfusunun yoğun olması
Atıkların yanlış kullanımları
Atıkların doğal ortamlarda bulunması
Atıkların yetersiz denetimi
Yetersiz bilgi ve yetişmiş elaman eksikliği sebebiyle açığa çıkabilecek olumsuzluklar
Atıkların bertarafı ve geri kazanımına yönelik mevzuat ve yönetmeliklerin yetersiz olması

Tablo 2. Döngüsel ekonomi uygulanabilirliği açısından Türkiye’nin SWOT analizi

Bu tabloya göre Türkiye’nin zayıf yönlerini iyileştirip güçlü yönlerini daha iyi kullanmak gerekiyor. Fırsat ve tehditler doğrultusunda da yeni pazarlama ve satış stratejileri belirlemek mümkün görünüyor. Bu sayede Türkiye doğru ve etkili stratejilerle ilerleyebilir.

Sonuç olarak döngüsel ekonominin gelişimini sağlayacak yeni altyapı yatırımları; endüstriyel süreçlerin uyumlaştırılması, tedarik zincirinin yeniden tasarlanması gerekiyor. Böylece insanlar atık yönetimi ve kirliliği önleyici faaliyetleri tasarlamayı, kullanılan ürünleri ve malzemeleri daha uzun süre korumayı yaşam biçimine dönüştürecek ve dolayısıyla doğal sistemlerin yenilenmesine de izin verilecektir (Balbay vd 2021).

Daha Fazla Göster

Berna Yılmaz

Avrupa İklim Paktı Elçisi/Yüksek Kimyager

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu