Salı , Aralık 19 2017
Anasayfa / Biyoloji / Yapay Zekaya Sahip Robot Bilim İnsanı ‘Eve’ İlaç Keşfini Hızlandıracak

Yapay Zekaya Sahip Robot Bilim İnsanı ‘Eve’ İlaç Keşfini Hızlandıracak

robot bilim insanı eve

Eve (Havva) adlı robot yapay zekaya sahip bir bilim insanı olarak tasarlandı. İngiliz Kraliyet Topluluğu, Eve sayesinde ilaçların daha hızlı ve ucuza bulunabileceğini iddia ediyor. Araştırma ekibinin ‘Eve’ robot bilim insanı yaklaşımının başarısı ise, anti-kanser özelliği taşıyan ve sıtmaya karşı da kullanılabilecek bir bileşik keşfetmesiyle tescillendi.

Robot bilim insanı, bilim dünyasındaki otomasyon trendinin doğal bir uzantısı aslında. Otomatik olarak hipotezler kurarak, gözlemlerini açıklayan ve laboratuvar robotiklerini kullanarak hipotezlerini sonuçlara göre düzenleyebilir. Bu işlemi tekrarlayarak , otomatik hipotez yönlendirmeli araştırmadan yüksek verim alabilir. Robot bilim insanları kayıtlı bilgiye tamı tamına uyar ve bilgisayar tarafından otomatik olarak tasarlanmış deneyleri uygulayabilir. Bu sayede tüm çalışmayı kaydeder ve bilimsel prosesin bütün açılarına göre dijital olarak sergiler.

2009’da Aberystwyth ve Cambridge Üniversiteleri tarafından geliştirilen Adam (Adem) bağımsız olarak yeni bilimsel veri üretebilen ilk makine olmuştu. Yine aynı ekip Manchester Üniversitesi’ni taban alarak  ilaç geliştirmeyi hızlandırmak amacıyla Eve’i yaptı. Bu ay yayınlanan araştırma, robot sayesinde sıtma ve Afrika uyku hastalığı ve Chagas hastalığı gibi göz ardı edilen hastalıkları iyileştirmek için yeni ilaç adayları geliştirilebileceğini açıklıyor.

“İhmal edilen tropikal hastalıklar milyonlarca insana bulaşarak, her yıl ölümlerine neden oluyor. Bu hastalıklara neyin neden olduğunu biliyoruz,teoride; hastalığa neden olan küçük parazitlere karşı küçük ilaç molekülleri kullanabiliriz. Fakat bu ilacın geliştirme maliyeti ve süresi ve de ekonomik getirisinin oldukça az olması, ilaç endüstrisinin ilgilerini çekmemesine neden oluyor,” diyor Cambridge Sistemleri Biyoloji Merkezi ve Cambridge Üniversitesi Biyokimya Bölümü’nden Prof. Steve Oliver.

“Eve yapay zekanın tüm nimetlerini kullanarak hedef ilaca ulaşmak için ekranlarından, en yüksek olasılığa sahip bileşikleri seçiyor. Akıllı görüntüleme sistemi ise genetik olarak tasarlanmış mayayı temel alıyor. Bu sayede Eve hücrelere zararlı olabilecek zehirli maddeleri ihmal ederek, insan proteinlerine zarar vermeden, parazitin ilerlemesini durduracak proteini bloke edecek bileşiği tespit ediyor. Bu sayede maliyetler, belirsizlikler ilaç geliştirme için gereken zamandan kazanabiliyorsunuz. Bu sayede milyonların hayatı belki de kurtulacak. Eve ilacın başlangıç modelini otomatikleştirmek için tasarlandı.

Eve brute-force(kaba kuvvet) adıv verilen yöntemle her bileşiği test ederek en etkili yöntemiz bulanan kadar devam ediyor. Yine bu iş otomatik robotla bile oldukça zaman gerektiren bir metot. Bu yöntem ancak en basit problemlerde işe yarayabilir.

Eve robotik sistemi günde 10,000 bileşik tarayabiliyor. Yine bu taramadan öğrenilen bilgiden, bir şeyler öğrenecek kadar akıllı değil.

Bu prosesi geliştirmek için Eve kütüphaneden karışık bir alt küme seçerek, ilk dizilimdeki bileşiklerden birini bulmaya çalışıyor ve bu hitler birçok kez test edilerek edilerek yanlış pozitiflik oranı düşürülmeye çalışılıyor.  Onaylanmış hitlerin olduğu seti alarak, Eve istatistik ve makine öğrenmesiyle dizilerdeki yeni yapıları tahmin edebiliyor. Şimdilik yeni bileşikler sentezleyemese de, robotun gelecek versiyonları bu özelliğe sahip olabilir.

Manchester Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü’nden Prof. Ross King: “ Günümüzde her endüstride otomasyondan yararlanılıyor ve bilim bir istisna değil. Eğer bu makineyi brute force yönteminden daha ileriye götürerek daha akıllı hale getirirsek, bilimsel prosesler hızlanarak, bunların karşılığını misli olarak alabiliriz,” diyor .

Bu yaklaşımın yaşayabilirliğini test etmek için sıtma,Chagas ve schistosomiasis hastalıklarından sorumlu parazitler için hedef molekül dizileri geliştirdi. Bunun için Eve 1500 civarı klinik olarak onaylanmış molekül denedi. Sonunda Eve daha öncesi anti-kanser ilaçlarda kullanılan DHFR adı verilen sıtma parazitinde mevcut molekülü inhibe eden bir molekül gösterdi. Bu molekül normalde rutin olarak sıtmaya karşı kullanılıyor ve dünyada milyonlarca çocuğa verildi. Buna rağmen , parazitlerin suşları mevcut ilaçlara karşı dayanıklık sağladığından yeni ilaçların aranması oldukça çok önem taşıyor.

“Bugüne kadar büyük çabalar gösterilmesine karşın, klinik testleri geçmiş DHFR’yi hedef alan yeni bir anti-sıtma ilacı bulunamadı. Eve’nin yaptığı keşif ise ilaç geliştirmeye karşın yeni bir yaklaşım sergilediğinden çok daha önemli olabilir,” diyor Prof. King.

Kaynaklar :

http://www.sciencedaily.com/releases/2015/02/150203204453.htm

http://www.gizmag.com/eve-robot-scientist-drugs/35935/

Facebook Yorumları

Hakkında Oğuz Sezgin

Bir bilim sever ve kimyager olarak, internetteki eksikliği görerek Gerçek Bilim’i 2012’de kurdum. Bu sitede gördüğünüz pek çok bilim ve teknoloji haberini oldukça ciddi kaynaklardan toplayarak sizin için araştırıyor, çeviriyor ve geliştiriyorum. Gerçek Bilim’deki diğer yazarlar ve ben, her gün baş döndürücü şekilde gelişen bilim ve teknoloji haberlerini size aktarmaktan kıvanç duyarız.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Canlı Bakterilerden Renk Değiştiren Dövme Basıldı

MIT’den bilim insanları genetiği değiştirilmiş bakteriler kullanarak farklı stimulantlara cevap verebilen canlı dövme geliştirdiler. Elektronik …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*