Anasayfa / İlginç Bilim / Arabalardaki Hava Yastığı Nasıl Anında Açılır ?

Arabalardaki Hava Yastığı Nasıl Anında Açılır ?

Artık neredeyse bütün arabalarda hava yastığı var , peki hava yastığı çok kısa bir sürede açılıp hayatları nasıl kurtarıyor ? İlk hava yastığı fikirleri 1950’li yılların başında ortaya çıktı. 70’lerde GM ABD’de araçlarda emniyet kemeri kullanımı düşük olduğu için deneysel hava yastıkları kullanmıştır. 1974’e gelindiğinde Cadillac Buick ve Oldmobile ‘e ACRS(Air Cushion Restraint System- Hava Yastığı Tutma Sistemi) konulmuştu. Bu sistemde konsolun altına ve yolcu tarafına hava yastıkları yerleştirilmişti.

Bugün gördüğümüz ilk hava yastıkları ise ; 1980 yılında Mercedes-Benz W126 S-Class serisinde Supplemental Restraint Systems (SRS )adıyla kullanılmaya başlandı. İlk yolcu hava yastığı ise sürücü hava yastığıyla birlikte 1987 yılında Porsche 944’te kullanıldı. Aradan geçen yıllar içinde hava yastığı iyice yaygınlaşarak hemen her otomobilde standart bir donanım haline geldi.

Tipik bir hava yastığı saniyenin 1/10’undan kısa sürede açılır, birkaç saniye sonra da sönerek yolcunun hareketini ve araçtan çıkmasını kolaylaştırır.




Hava yastığında üç ana parça vardır. Birincisi yastığın kendisi ki, ince naylon iplikten yapılmış ve konsolda bir silindir üzerine sarılmıştır. Aslında sürücü tarafındaki hava yastığı diğerlerinden farklıdır. Diğerleri tipik bir silindir şeklinde iken sürücü tarafındaki direksiyonun ortasına uyacak şekildedir.

Hava yastıkları , ACU(Airbag control unit-Hava yastığı kontrol ünitesi) kontrol ünitesi ile kontrol edilir. ACU ünitesi ivmeölçerleri, çarpışma sensörlerini, kapı basınç sensörlerini, tekerlek hız sensörlerini, jiroskopları, fren basınç sensörleri ve yolcu doluluk sensörlerini kontrol eder. Bu sensörler gerçekleşen tüm hareketleri kontrole ederek; aracın hava yastıklarını devreye alır.

Son olarak da şişirme sistemi vardır. Hava yastıkları sıkıştırılmış veya basınç altındaki havanın veya bir gazın salınması ile şişmezler. Hava yastıklarının şişmesi tümüyle çok hızlı gerçekleşen bir kimyasal reaksiyondan kaynaklanır.  Bu reaksiyonda ise ana madde zehirli Sodyum Azit (NaN3) maddesidir. Normal şartlarda oldukça stabil olan bu katı toz madde, ısıtıldığında zararsız N2(Azot) gazını hızla salar. Sadece 130 gram sodyum azitten 67 litre azot gazı çıkar. Yani anında belli bir alanı hızla doldurabilecek bir genleşmeden bahsediyoruz.

Bu reaksiyon sonucunda azot gazının yanı sıra çok reaktif bir 1A grubu elementi olan sodyum(Na) çıkar. Sodyum su ile birleşirse patlar. Bu nedenle göze, buruna ve ağza zarar verir. İşte bu tehlikeyi bertaraf etmek için hava yastığı üreticileri sodyum ile bağlanabilecek bir madde buldu. Bu madde ise ; yine 1 A grubundan potasyum(K+) metali içeren KNO3(potasyum nitrat)bileşiğidir. Bu sayede Na

 Su ile birleşince vücuda bilhassa gözlere, buruna ve ağza ağır tahribat verebilir. Bu tehlikeyi önlemek için hava yastığı üreticileri kimyasal reaksiyonda sodyum ile birleşebilecek bir madde arıyorlardı ki, potasyum nitrata ulaştılar.  Bu reaksiyonda KNO3’daki nitrat sodyuma bağlanarak patlamayı engeller. Ayrıca SiO2’de kullanılır.

Tipik sürücü-yolcu hava yastıkları 50-80 g sodyum azit içerir. Daha büyük yolcu hava yastıklarında 250 g sodyum azit vardır. Çarpışmadan sadece 40 milisaniye içinde bütün bu parçalar reaksiyona girerek, azot gazı ortaya çıkarır.

Reaksiyon aşağıdaki gibidir;

(1) 2 NaN3 → 2 Na + 3 N2 (g)

(2) 10 Na + 2 KNO3 → K2O + 5 Na2O + N2 (g)

(3) K2O + Na2O + 2 SiO2 → K2O3Si + Na2O3Si (silikat cam)

 

Kaynak : https://tr.wikipedia.org/wiki/Hava_yast%C4%B1%C4%9F%C4%B1

https://en.wikipedia.org/wiki/Airbag

 

Facebook Yorumları

Hakkında Oğuz Sezgin

Bir bilim sever ve kimyager olarak, internetteki eksikliği görerek Gerçek Bilim’i 2012'de kurdum. Bu sitede gördüğünüz pek çok bilim ve teknoloji haberini oldukça ciddi kaynaklardan toplayarak sizin için araştırıyor, çeviriyor ve geliştiriyorum. Gerçek Bilim'deki diğer yazarlar ve ben, her gün baş döndürücü şekilde gelişen bilim ve teknoloji haberlerini size aktarmaktan kıvanç duyarız.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Güneş’te Son 12 Yılın En Büyük Patlaması Gerçekleşti

NASA Solar Dynamics Gözlemevi’nden yapılan açıklamaya göre 6 Eylül 2017’de iki büyük güneş patlaması gerçekleşti. …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*