Anasayfa / Bilim / CERN ‘in İçi Nasıl ? Google Map LHC Atlas ve CMC ‘ nin 360 Derecelik Görüntüleri

CERN ‘in İçi Nasıl ? Google Map LHC Atlas ve CMC ‘ nin 360 Derecelik Görüntüleri

LHC içi 360 -gerçek bilim

Google Dünya’ nın her sokağını caddesini görüntülemeye devam ederken, Dünya’ nın en büyük bilimsel projesi CERN ‘ i görüntülemesi kaçınılmazdı. Yeni Google Map’i sayesinde Large Hadron Collider (LHC-Büyük Hadron Çarpıştırıcısı), Atlas, CMC (Tıkız Müon Selenoidi) ve LHC ‘ nin tünellerinde gezebiliyorsunuz. Pek çok kontrol odası, laboratuvarlar ve yeraltı tünel ağları ve devasa deney yapılarından alınan fotoğraf yer altına inşa edilen bu büyük yapının inanılmazlığını sergiliyor. İşte yeni Google Map ile CERN’ in koridorlarında dolaşacak, belki de CERN ‘in bilimsel havasını soluyacaksınız.

 

Aşağıdaki linkleri tıklayarak gezebilirsiniz.

 LHCb

Atlas

LHC Parçacık Hızlandırıcı

ALICE

CMS

Peki CERN gerçekten ne üzerinde çalışıyor ve bu bölümler ne işe yarıyor?

Large Hadron Collider (LHC-Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC İngilizce “Large Hadron Collider” kelimelerinin başharflerinden oluşan kısaltma.) CERN’de 2008 yılında devreye girip yüksek enerjili parçacık fiziği deneyleri yapılmasına imkân verecek bir projedir. İsviçre – Fransa sınırında, daha önce kullanılmış olan ve yerin 100m altında, çevresi 27 km uzunluğunda olan LEP tünelinde kurulmuştur. Sözü geçen tünel, İsviçre-Fransa sınırının altında, her iki ülkenin de topraklarındadır. Tünelin çapı 3,8 metredir. [1] Dairesel bir parçacık hızlandırıcısı – çarpıştırıcısıolan LHC, öncelikli olarak protonları ilave olarak da kurşun (Pb) iyonlarını ışık hızı’na çok yakın bir hıza ulaştıracak sonra da deneylerin merkezlerinde çarpıştıracaktır. LHC, SPS den alacağı 450 GeV enerjilik protonları 7000 GeV (yahut 7 TeV ) enerjiye çıkaracaktır. İki proton demetinin birbirlerine çok yakın ama aksi yönde dönmelerini sağlamak için süperiletken elektromıknatıslar kullanılır. Süperiletkenlik sağlamak için mıknatıslar -271 dereceye kadar soğutmaktadır ki bu mutlak sıfırın sadece 2 derece üzerindedir. İki proton demeti 4 deney noktasında birbirleriyle yaklaşık 40 MHz’te çarpıştırılacaktır. Çarpışmalardaki toplam enerji 14 TeV olacaktır.

ALICE

ALICE (Açılımı: A Large Ion Collider Experiment, Türkçesi Ağır iyon çarpıştırıcı deney), CERN LHC üzerinde, yerin yaklaşık 60 metre altında kurulu bir YEF deneyidir. LHC’deki 5 deneyden biri olan ALICE, özellikle ağır iyon çarpışmalarını incelemek için tasarlanmıştır.

Çarpışmalarda üretilmesi beklenen mikro kara delikler ve gizemli cisimlerin dünyayı yok edeceği ve solucan delikleri ile zamanda yolculuğun mümkün olabileceği söylentilerine rağmen CERN bilim insanları böyle bir durumun olamayacağını belirtmişlerdir. Standart Modele göre LHC’de kara delik oluşması için gereken şartlar bulunmamaktadır. Bazı genişletilmiş Standart Modellerde bilinen 3 uzay +1 zaman’dan fazla boyutlar olduğu önerilir ve bu boyutlardan dolayı LHC’de mikro kara deliklerin oluşması beklenir. Ama Hawking radyasyonuna göre bu mikro kara delikler çok hızlı ışınım yayarak kısa süre içerisinde kendi kendilerine yok olacaklardır, yani tamamen zararsızdır. Bilim adamlarının bu açıklamasına rağmen ünlü astrofizikçi Michael Gamabunta bu karadeliklerin büyüyerek dünyayı yok edeceğini soylemiştir.

ATLAS

ATLAS deneyi, (A Toroidal LHC ApparatuS) Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) 10 Eylül 2008’de deneyine başlanmış olan LHC hızlandırıcısında kurulan altı deneyden biridir. Diğerleri CMS deneyi, LHCb deneyi, LHCf deneyi Alice deneyi ve Totem deneyi’dir. ATLAS ve CMS genel amaçlı, LHCb b-fiziği üzerine, LHCf deneyi astroparçacıklar (kozmik ışın) fiziği, Alice ağır iyon fiziği ve Totem ise toplam tesir kesiti ölçümü üzerinedir.

Deneyin göbeğinde proton demetleri çarpıştıkları zaman, farklı enerjilerde birçok temel parçacığın ortaya çıkması beklenmektedir. ATLAS deneyi şimdiye dek gözlenmiş veya gözlenmemiş birçok parçacığı izlerini, enerjilerini, momentumlarını ölçecek şekilde genel amaçlı olarak tasarlanmıştır. LHC nin çarpışma enerjisi olan 14 TeV ve ışınlığı olan 1034p/cm²/s daha önce ki deneylerde ulaşılmamış özelliklerdir. Bu zor şartlar, ATLAS deneyini şimdiye dek yapılmış bütün parçacık fiziği deneyleri arasında en büyüğü ve en karmaşığı olmaya itmiştir.

Deneylere büyük medya ve bilim dünyasının ilgisi dünyanın sonu kehanetleri arasında başlandı (2008). Lakin gerçekleşen aksilikler ve kazalar sonucu 2009 yılının neredeyse tamamı deney aletinin tamiratlarıyla geçti. CERN’deki bilimadamları, eğer standart model doğru ise, her saat bir Higgs bozonunu üretmek mümkün olup; bu hızla parçacığa ait belirsizliklere ait yeterli bilgiye iki-üç yıl içerisinde ulaşılacaktır. Benzer şekilde süpersimetri parçacıklarına dair anlamlı bilgilerin toplanması iki yıl daha alacaktır [1]

 

LHCb (açılımı : Large Hadron Collider beauty-beauty(güzellik) Taban Kuark’a atıfta bulunur-) deneyi CERN’deki Hadron çarpıştırıcısı üzerinde yapılandırılan 6 ölçüm araştırmasından birisidir. LHCb deneyinin ihtisası b-fizik alanında, özellikle Taban Kuark içeren ağır parçacıkların b-hadronunundaki etkileşimler sonucu maruz kaldıkları CP bozunumu ile ilgili parametreleri ölçmeyi amaçlar.

CMS

CMS deneyi, Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) LHC hızlandırıcısı üzerinde kurulmuş olan ve 2008 yılında çalışmaya başlayarak proton-proton çarpışmaları sonucu ortaya çıkan parçacıkların izlerini ve enerjilerini ölçen beş deneyden biridir. İsmi İngilizce’de Compact Muon Selenoid (Türkçesi: Tıkız Müon Selenoidi) sözcüklerinin baş harflerinden gelir. 15 m yükseklikte, 22 m boyunda, toplam 12500 ton ağırlığa sahip bir düzenektir. Dedektörün en iç bölgesinde 3.85 Tesla kadar magnetik bir alan şiddetine sahip güçlü bir süperiletken mıknatıstır ve özellikle yeni fizik kanunlarına ait sinyalleri keşfetmek üzere (Higgs bozonu, süpersimetri, vs.) dizayn edilmiştir, fakat daha önceki çarpıştırma deneylerinden daha yüksek enerjilere çıkabilmesi sebebi ile önceki deney sonuçlarını daha yüksek duyarlılıkta ölçümler (üst kuark) yapabilmektedır.

 

 

Kaynak : google.com

http://tr.wikipedia.org/wiki/

 

 

 

Facebook Yorumları

Hakkında Oğuz Sezgin

Özel bir şirkette kalite kontrol müdürlüğü yapıyorum. Anadolu Üniversitesi 2006 Fen Fakültesi Kimya mezunuyum. Bilim ve teknoloji meraklısı olarak günümüzde Türkiye' de bilim ve teknoloji sitelerindeki eksikliği görerek, Gerçek Bilim'i kurdum. Bu sitede gördüğünüz çoğu bilimsel haber ve teknoloji yazısını oldukça ciddi kaynaklardan toplayarak sizin için çeviriyor ve geliştiriyorum. Gerçek Bilim'deki diğer yazarlar ve ben, her gün baş döndürücü şekilde değişen bilim ve teknoloji haberlerini size aktarıyoruz

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

walkman-robot

Bilim kurgu değil; Bu İnsansı Bir Robot WALK-MAN

Ekim 2013 yılında projesi başlattılan, Genova’da bulunan İtalyan Enstitüsü’nün geliştirmekte olduğu ve Avrupa ülkeleri tarafından …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


*